Certyfikat wykonawcy — papier, który możesz wyciągnąć z szuflady zamiast składać od nowa

Jest 21:15. Termin za niecałe trzy godziny. Kasia ma otwarte trzy okna.

W pierwszym JEDZ. W drugim folder “referencje_2024” z dwudziestoma protokołami odbioru w skanach o różnej jakości. W trzecim mail do księgowej: “potrzebuję zaświadczenia z ZUS i US, najlepiej na wczoraj”.

To ten sam komplet co w poprzednim przetargu. I w tym sprzed niego. Te same protokoły, te same zaświadczenia, ta sama lista osób z uprawnieniami budowlanymi. Składane od zera. Za każdym razem.

Od 12 lipca 2026 r. ten rytuał ma alternatywę.

Co wchodzi w życie

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych została ogłoszona 11 września 2025 r. (Dz. U. poz. 1235). Główna część wchodzi w życie 12 lipca 2026 r.

Pomysł jest prosty do opisania w jednym zdaniu. Zamiast za każdym razem dowodzić od nowa, że nie podlegasz wykluczeniu i że masz zdolność do wykonania zamówienia, raz przechodzisz procedurę u akredytowanego podmiotu certyfikującego i dostajesz certyfikat.

Certyfikat jest udzielany na okres od roku do trzech lat, zgodnie z żądaniem wykonawcy (art. 7 ust. 1). Nie bezterminowo. Po tym czasie wracasz po nowy.

I tu jest sedno, które warto przeczytać dwa razy.

W postępowaniu wykonawca zamiast podmiotowych środków dowodowych może złożyć certyfikat. A zamawiający nie może żądać innych podmiotowych środków dowodowych w zakresie, w jakim brak podstaw wykluczenia albo spełnianie warunków udziału wynika z tego certyfikatu. To zmiana w art. 124 i art. 128 Pzp wprowadzona przez ustawę o certyfikacji.

Czyli: w zakresie objętym certyfikatem nikt nie poprosi o protokoły odbioru po raz dwunasty.

Czego to nie załatwia

Teraz uczciwa część.

Certyfikat nie zastępuje całego przygotowania oferty. Zastępuje podmiotowe środki dowodowe w zakresie, który obejmuje. Oferta techniczna, formularze, kosztorys, dokument JEDZ jako oświadczenie wstępne, dokumenty pełnomocnictw w konsorcjum, wadium — to wszystko nadal robisz tak samo.

Korzystanie z certyfikatu jest dobrowolne. W każdym postępowaniu sam decydujesz, czy składasz klasyczny komplet, czy sięgasz po certyfikat. Obowiązku nie ma.

Domniemanie z certyfikatu jest mocne, ale nie absolutne. Z art. 8 wynika domniemanie, że nie podlegasz wykluczeniu albo że jesteś zdolny do wykonania zamówienia — w zakresie i przez okres certyfikacji. Ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na tym, kto je kwestionuje. To korzystne. Ale nowy art. 128a Pzp daje zamawiającemu narzędzie: jeśli uzna, że wprowadziłeś podmiot certyfikujący w błąd albo że przestałeś spełniać warunki, wzywa cię do wyjaśnień w terminie nie krótszym niż 5 dni. Niewystarczające wyjaśnienia mogą skończyć się zawieszeniem certyfikacji.

Domniemanie da się też obalić w postępowaniu odwoławczym przed KIO. Konkurent w odwołaniu może po nie sięgnąć.

I jeszcze jedna rzecz, której nie zobaczysz od razu. Najpierw ruszą certyfikaty dla robót budowlanych. Certyfikaty potwierdzające zdolność do dostaw i usług wymagają rozporządzenia o ustandaryzowanych poziomach zdolności — a przepisy o nich wchodzą w życie dopiero po czterech latach od ogłoszenia ustawy, czyli 12 września 2029 r.

Dlaczego to dotyczy firmy budowlanej tu i teraz

Bo budownictwo jest pierwsze w kolejce. I bo zbiega się to z dwiema innymi zmianami, które już obowiązują.

Od 1 stycznia 2026 r. próg stosowania ustawy Pzp wzrósł ze 130 000 do 170 000 zł netto (nowelizacja z 25 lipca 2025 r., Dz. U. poz. 1173). A nowy średni kurs euro na lata 2026–2027 wynosi 4,31 zł, przez co przesunęły się równowartości progów unijnych — dla robót budowlanych to 5 404 000 euro, czyli 23 291 240 zł (obwieszczenie Prezesa UZP, M. P. poz. 1247).

To znaczy, że granice się przesunęły, a w połowie 2026 r. dochodzi nowy sposób dowodzenia, kim jesteś. Trzy zmiany w jednym roku.

Certyfikat warto więc traktować nie jak formalność do załatwienia kiedyś, tylko jak aktyw. Coś, co ma datę ważności i co trzeba odnowić. Coś, co istnieje w jednym miejscu — w prowadzonej przez ministra Bazie Danych o Certyfikacji, z której każdy może nieodpłatnie pobrać ważny certyfikat (art. 26).

Jak to wygląda w wieczór składania

Wróćmy do Kasi. Wyobraź sobie ten sam wieczór za dwa lata.

Nie ma okna z mailem do księgowej. Nie ma folderu z dwudziestoma skanami protokołów. W zakresie braku podstaw wykluczenia i zdolności do wykonania robót jest jeden ważny certyfikat, pobrany z bazy. Reszta pracy zostaje — oferta techniczna, kosztorys, JEDZ, dokumenty konsorcjum. Ale jedna teczka, ta najbardziej powtarzalna, jest już złożona raz, a nie po raz dwunasty.

To nie znika samo. Certyfikat trzeba mieć aktualny, jego zakres trzeba znać, a terminy odnowienia pilnować. Tu kończy się papier, a zaczyna sposób pracy.

Można to trzymać w głowie i w plikach “certyfikat_final_v3.pdf”. Można też trzymać w narzędziu, które wie, czego dany przetarg wymaga, odhacza, co już masz, i nie pozwala domknąć oferty z brakiem. Tak działa Steinlog — kompletność liczona względem dokumentacji przetargowej, a nie pamięci.

Ustawa daje wykonawcom mniej powtarzania tego samego. Reszta to kwestia tego, czy potraktujesz certyfikat jak jednorazowy papier, czy jak coś, co ma datę ważności i swoje miejsce.

Jest 21:15. Tym razem masz mniej okien otwartych.